Jacob de Wit (kunstschilder)
Jacob de Wit was een kunstschilder, geboren in Amsterdam in 1695. De Wit is bekend geworden door zijn decoratieve interieurschilderingen, waaronder plafond- en bovendeurstukken. Daarnaast heeft hij ook naam gemaakt door zijn schilderingen in zwart-wit, ook wel grisailles of witjes genoemd naar Jacob de Wit. Hij kan gezien worden als één van de belangrijkste Nederlandse kunstenaars voor interieurschilderingen uit de achttiende eeuw.
De Wit is al op jonge jaren geïnspireerd geraakt door kunstenaars uit de zuidelijke Nederlanden, zoals Peter Paul Rubens (1577-1640) en Antoon van Dyck (1599-1641). Hij verbleef ook lange tijd in Antwerpen bij zijn peetoom, die kunst- en wijnhandelaar was. In 1712 volgde De Wit lessen in het tekenen naar het leven in de Koninklijke Academie van Antwerpen en in 1713 werd hij opgenomen in de schildersgilde of Sint-Lucasgilde van Antwerpen. Zijn Antwerpse periode is bepalend geweest voor zijn artistieke vorming.
Terug in Amsterdam stond Jacob de Wit al snel bekend om zijn plafond- en bovendeurstukken. Rond 1723 begon hij met het schilderen van grisailles. Hij blies deze techniek nieuw leven in en wist met slechts twee kleuren een overtuigend illusionistisch resultaat te schilderen. Deze zwart-wit schilderingen zijn daarom ook naar hem vernoemd: ‘witjes’. Enkele huizen in de collectie van Vereniging Hendrick de Keyser bevatten ook ‘witjes’ van De Wit. In de voorkamer van Huis Bartolotti in Amsterdam hangen bijvoorbeeld boven de deuropeningen twee ‘witjes’. Hij heeft hier kleine kindjes of putti afgebeeld die de Voorzichtigheid en Gerechtigheid, en de Matigheid en Kracht verbeelden.
In 1724 trouwde hij met Cornelia Eleonora van Eck. Ze kochten twee panden aan de Keizersgracht; in nummer 385 gingen ze zelf wonen en nummer 383 verhuurden ze. Hun huwelijk bleef kinderloos.
Uit de inventaris van zijn atelier en dankzij zijn schilderingen weten we dat Jacob de Wit efficiënt te werk ging. Hij schilderde vaak dezelfde motieven en figuren, zoals Flora (de godin van de bloemen) of Aurora (de godin van de dageraad) samen met Zephyros (de god van de westenwind). Maar hij maakte ook gebruik van ‘machines’ om sneller en makkelijker plafonds te kunnen beschilderen. Dit was waarschijnlijk een soort van ‘bewegende steiger’ die hij makkelijk kon verschuiven.
De Wit liet zijn figuren meestal zweven of hangen op donkergrijze wolken tegen een lichtblauwe achtergrond. Hierdoor kwamen de figuren met hun kleurrijke kleding beter tot hun recht. Hendrick de KeyserMonumenten heeft ook enkele plafondschilderingen van Jacob de Wit in haar collectie, bijvoorbeeld in Huis de Vicq in Amsterdam. Hier schilderde hij in de zaal een middenstuk met ‘de verdrijving van de nacht door de dageraad’. In de vier hoeken van het plafond heeft hij ‘witjes’ geschilderd met putti die de vier seizoenen voorstellen. Ook in Huis Bartolotti aan de Herengracht 170 heeft hij het plafondstuk geschilderd. Het middenstuk verbeeldt Flora en Zephyros.
