Bezoek de bijzondere stinzenflora in het voorjaar
Wie in het vroege voorjaar door oude tuinen en landgoederen wandelt, kan worden getrakteerd op een kleurrijk tapijt van bloemen dat al eeuwenlang op dezelfde plek terugkeert. Dit is de wereld van de stinzenflora: bijzondere, verwilderde voorjaarsbloeiers zoals sneeuwklokjes, krokussen, winterakonieten en bostulpen. Deze bol-, knol- en wortelgewassen werden vanaf de 16e eeuw geïntroduceerd op buitenplaatsen, staten en boerenerven en zijn sindsdien onlosmakelijk verbonden met ons cultuurhistorisch landschap.
De naam stinzenflora verwijst naar het Friese woord stins, een stenen huis of kasteel. Rijke bewoners namen de planten mee uit Zuid- en Midden-Europa, aanvankelijk als sierplant of vanwege hun geneeskrachtige werking. Tegenwoordig zijn ze niet alleen een lust voor het oog, maar ook van groot belang voor vroege bijen en hommels die in deze periode weinig andere voedselbronnen vinden.
Wie niets wil missen van deze voorjaarsbloeiers, kan gebruikmaken van de stinzenflora-monitor. Op dit online platform is per locatie te zien welke soorten in bloei staan en wanneer. Zo kun je gericht een uitstapje plannen naar een tuin waar de stinzenflora op haar mooist is.
Harsta State: een klassieker in bloei
Een van die bijzondere plekken is de tuin van Harsta State in Friesland. Deze tuin is naar alle waarschijnlijkheid ontworpen door de 19e-eeuwse tuinarchitect Lucas Pieters Roodbaard, bekend van zijn vele parken en tuinen in de Engelse landschapsstijl. Hoewel Harsta State een relatief kleine Roodbaardtuin is, zijn alle kenmerkende elementen aanwezig: slingerende schelpenpaadjes, subtiele hoogteverschillen en zorgvuldig aangelegde zichtlijnen.
De tuin geniet grote faam vanwege haar rijke stinzenflora. Al in februari steken de eerste sneeuwklokjes hun kopjes boven de grond. Vanaf eind maart en begin april volgen onder andere de blauwe anemoon, die de oevers van de gracht in een bijna sprookjesachtig blauw verandert. Het seizoen wordt afgesloten door het Haarlems klokkenspel, dat bloeit van eind april tot half mei. In de tuin staan ook een monumentale walnootboom, beuk en kastanje en tegen de zijkant een monumentale leipeer. Niet voor niets zijn het huis, de tuin en zelfs de pijlers van het fraaie toegangshek erkend als rijksmonument.
Pastorie van Warffum: een levende schatkamer
Ook de pastorietuin van Warffum is een bezoek meer dan waard. Deze tuin ligt op een eeuwenoude wierde: een door mensen opgeworpen heuvel die bescherming bood tegen het water. Doordat een groot deel van de tuin nooit bebouwd is geweest en altijd als tuin of boomgaard is gebruikt, wordt hier een uitzonderlijk rijke zaadbank in de bodem verwacht. Dat maakt de tuin tot een waardevolle genetische bron van regionale plantensoorten.
Rond het huis groeien al minstens twee eeuwen lang talrijke stinzenplanten. Winterakoniet, sneeuwklokje en bostulp voeren de boventoon, aangevuld met soorten als holwortel, sterhyacint, voorjaarshelmbloem en aronskelk. Het resultaat is een overweldigend voorjaarsbeeld. Deze bijzondere kwaliteit bleef niet onopgemerkt: de locatie is opgenomen in de verspreidingsatlas van FLORON als één van de vijf hotspotlocaties voor stinzenplanten in Nederland.
Plan je bezoek
Met behulp van de stinzenflora-monitor kun je precies zien wanneer welke planten bloeien en waar ze op dat moment het beste te bewonderen zijn. Zo wordt een bezoek aan Harsta State, de Pastorie van Warffum of een van de vele andere historische tuinen een gerichte en verrassende ontdekkingstocht. Trek er dit voorjaar op uit en laat je betoveren door deze levende erfgoedplanten die al eeuwenlang onze tuinen kleuren.
