Midden in het lommerrijke Blaricum, in Het Gooi, staat een opvallend wit huis dat zich duidelijk onderscheidt van zijn omgeving. Huis Hildebrand werd in 1934 ontworpen door Gerrit Rietveld en belichaamt de idealen van het Nieuwe Bouwen: licht, ruimte en een heldere, functionele indeling. Met zijn witgepleisterde gevels, schuifwanden en het spel tussen dragende en vullende vlakken is het huis een karakteristiek voorbeeld van Rietvelds architectuur. Ingetogen van kleur, maar vernieuwend in opzet.
Tegen de stroom in: modern wonen in het Gooi
Aan het begin van de 20ste eeuw groeiden Blaricum en Laren uit tot geliefde woonplaatsen voor kunstenaars en intellectuelen. Nieuwe huizen werden hier vooral gebouwd in de Gooise landhuisstijl: expressief, landelijk en traditioneel.
Het strakke, moderne ontwerp van Rietveld stak daar scherp tegen af en werd door tijdgenoten niet altijd gewaardeerd. Zijn architectuur werd omschreven als ‘koud en ongevoelig’.
Ook de bouw van Huis Hildebrand verliep moeizaam. In eerste instantie werd de vergunning geweigerd omdat het perceel te smal zou zijn. Pas in 1935 werd toestemming gegeven, onder de voorwaarde dat het huis op ruime afstand van de weg zou worden geplaatst. Tijdens de bouw uitte de welstandscommissie zorgen over de constructie, maar na onderzoek bleek het huis degelijk genoeg om voltooid te worden. Het lijkt aannemelijk dat het weigeren van de vergunning en het bezoek van de welstandscommissie eerder te maken hadden met de afwijkende stijl van het huis dan met echte constructieproblemen.
Ruimte en licht in de architectuur van Rietveld
Huis Hildebrand bestaat uit twee bouwlagen onder een plat dak en heeft een asymmetrische plattegrond. Achter de moderne, witgepleisterde buitenkant schuilt een traditionele constructie van baksteen met houten balklagen.
De voorgevel is opgebouwd uit drie parallelle delen. In het zuidelijke deel bevinden zich de woonruimtes, met op de begane grond een lichte zit en eetkamer met erker en daarboven slaapkamers met balkons. Grote glaspartijen zorgen voor een overvloed aan daglicht.
Kenmerkend zijn de schuifwanden, die flexibiliteit in het gebruik van de ruimtes mogelijk maken. Het middengedeelte bevat de functionele ruimtes zoals keuken en badkamer en wordt afgesloten met een serre. In het rechterdeel van het huis bevinden zich aanvullende ruimtes, waaronder een garage en een schrijfkamer. Doordat de voordeur en garagedeur terugliggen in het gevelvlak, lijkt dit deel van het huis te zweven.
Waarom in de collectie
Huis Hildebrand is een zeldzaam gaaf bewaard gebleven woonhuis van Gerrit Rietveld en daarmee van grote waarde voor de collectie van Hendrick de Keyser Monumenten. De witgepleisterde muurvlakken, kleuraccenten, compactheid en eenvoud maken het tot een karakteristiek voorbeeld van zijn werk. Ook het spel tussen dragende en vullende vlakken komt duidelijk naar voren in de structuur van de schrijfkamer, waardoor deze lijkt te zweven.
Rietveld ontwierp in zijn loopbaan ongeveer honderd particuliere woonhuizen, waarvan de meeste in de loop der tijd ingrijpend zijn verbouwd of vergroot. Huis Hildebrand vormt daarop een uitzondering: de oorspronkelijke opzet is nog grotendeels intact. Dat het meer dan vijftig jaar verhuurd is geweest, heeft daarbij een belangrijke rol gespeeld.
Schuilplaats in oorlogstijd
Tijdens de Tweede Wereldoorlog kreeg een verborgen ruimte onder de bergkamer een bijzondere functie. In deze ruimte, waar een schuifbed was geplaatst, werden onderduikers verborgen. Onder hen bevond zich ook de familie Sinaasappel, die later langdurig in het huis zou wonen.
Het huis werd daarmee niet alleen een voorbeeld van modern wonen, maar ook een plek van bescherming en overleving.
Meer dan vijftig jaar thuis
Hoewel opdrachtgever Anton Hildebrand er zelf slechts enkele jaren woonde, kreeg het huis een langdurige bewoningsgeschiedenis dankzij de familie Sinaasappel. Zij betrokken het huis in de jaren veertig en bleven er uiteindelijk meer dan vijftig jaar wonen.
Reinier Sinaasappel, die er opgroeide, herinnerde zich het huis als een bijzondere plek. Zijn ouders en hij waren er naar eigen zeggen ronduit verliefd op. Hij vertelde over de grote ramen en het licht, maar ook over de praktische uitdagingen, zoals slecht werkende schuifdeuren en gebrekkige isolatie. Toch bleef de familie er wonen. Juist doordat er weinig werd veranderd, bleef het huis uitzonderlijk gaaf bewaard.
Op het nippertje gered
In 1999 kocht de bekende interieurarchitect Jan des Bouvrie huis Hildebrand. De gemeente Blaricum had hem al een bouwvergunning verleend voor een grootschalige verbouwing en uitbreiding. Op het nippertje - voordat de originele structuur van het pand werd aangetast - kocht Hendrick de Keyser Monumenten het pand een jaar later aan. In plaats van een verbouwing werd Huis Hildebrand tussen 2001-2003 gerestaureerd. Een oud-medewerker van Rietveld, Bertus Mulder, begeleidde de restauratie.
Tijdens deze restauratie werden onder meer de garage teruggebracht naar de oorspronkelijke afmetingen en de serre gereconstrueerd. Ook werd de sobere kleurstelling van het huis hersteld, waarbij latere, niet-oorspronkelijke toevoegingen in primaire kleuren zijn verwijderd.
Huis Hildebrand vandaag
Huis Hildebrand maakt deel uit van de collectie van Hendrick de Keyser Monumenten. Met de restauratie begin deze eeuw is de oorspronkelijke opzet van het huis behouden gebleven en wordt het huis duurzaam in stand gehouden.
Vandaag de dag wordt het huis bewoond en verhuurd. Daarmee blijft het niet alleen behouden, maar functioneert het nog altijd als woonhuis, precies zoals het ooit bedoeld was.
Hoor Hendrick
Ontdek de verborgen verhalen van Huis Hildebrand, het moderne woonhuis van Gerrit Rietveld in Blaricum, met Hoor Hendrick!
Beluister hieronder het audiofragment.
