Aan de rand van de duinen bij Groet staat een opvallend wit huis dat op het eerste gezicht eenvoudig oogt, maar bij nadere beschouwing een vernieuwende visie op wonen onthult. Huis Dijkstra is een plek waar architectuur, natuur en modern levensgevoel samenkomen - een vakantiewoning waarin licht, lucht en vrijheid niet alleen idealen zijn, maar daadwerkelijk beleefd kunnen worden.
Een modern ideaal in de duinen
Er was behoefte aan licht, lucht, vrijheid en geestelijke ontwikkeling,’ aldus Tjeerd Dijkstra, zoon van de opdrachtgevers. Met deze woorden beschreef hij de idealen die in de jaren dertig leefden en die ook ten grondslag lagen aan het ontwerp van Huis Dijkstra. Zijn ouders lieten het huis in 1934 bouwen als vakantiewoning in Groet. Het resultaat is een bijzonder huis waarin de grens tussen binnen en buiten bewust wordt vervaagd.
Bekijk en beluister ook de korte video waarin Tjeerd Dijkstra, de zoon van de opdrachtgever vertelt over het huis.
Een icoon van het nieuwe bouwen
Huis Dijkstra werd ontworpen door het architectenbureau van Ben Merkelbach en Charles Karsten, medeoprichters van architectengroep ‘De 8’. Deze groep zette zich vanaf 1927 in voor het functionalisme en het uit Duitsland overgewaaide ‘nieuwe bouwen’. In reactie op het verleden, en mede gevormd door de impact van de Eerste Wereldoorlog, kozen zij resoluut voor functionaliteit boven esthetiek.
Deze uitgangspunten zijn duidelijk zichtbaar in Huis Dijkstra. Het sobere, functionele ontwerp ligt midden in het groen en is gericht op gezondheid, licht en ruimte. In een tijd van groeiende welvaart en mobiliteit ontstond een nieuwe waardering voor vrije tijd, natuur en sportiviteit. Dankzij foto’s van Eva Besnyö groeide het huis uit tot een icoon van het moderne wonen in de 20ste eeuw.
Binnen en buiten verbonden
Het huis bestaat uit een blokvormig volume van twee bouwlagen onder een plat dak, met een contrasterend blok voor de garage. Kenmerkend zijn de overstekende dakrand, de stalen grijze raamkozijnen, de luifel boven de voordeur en het balkon met een hek van ronde buizen en gaas. Het geheel is uitgevoerd in gewapend beton.
De begane grond bevat de entree, keuken, toilet en woonkamer. De keuken is compact en functioneel en beschikt over een modern doorgeefluik naar de eetkamer. De op het zuiden gerichte woonkamer heeft grote raampartijen die op rails naar buiten kunnen draaien en zo als windscherm fungeren – een innovatief detail dat binnen en buiten letterlijk met elkaar verbindt.
In de woonkamer konden gordijnen worden gebruikt om de ruimte flexibel in te delen. Oorspronkelijk stonden er triplex-beugelstoelen van Gerrit Rietveld, later vervangen door Deense rotanstoelen. De trap naar boven wordt verlicht door een hoog raam met glazen bouwstenen. Op de verdieping bevinden zich vier slaapkamers en een eenvoudige douche. De kinderkamer is voorzien van opklapbedden, zodat er ruimte ontstaat om binnen te spelen. Ook de dubbele trapleuning – op kinder- én volwassen hoogte – getuigt van praktische doordachtheid.
Kleur in het witte huis
Het interieur van Huis Dijkstra is licht, eenvoudig en flexibel. De inrichting kon eenvoudig naar buiten worden verplaatst, geheel in lijn met het idee van wonen in verbinding met de natuur. De kleurstelling werd bepaald door kunstenaar Wim Schumacher, ook wel de ‘meester van het grijs’ genoemd.
De muren zijn overwegend gebroken wit, met een lichtgrijze woonkamer. Kozijnen en deuren waren aluminiumgrijs, terwijl de keuken blauw was uitgevoerd. Door het huis heen zijn gele accenten aangebracht, zoals bij het doorgeefluik, de bank en de trap. Het lichte exterieur en interieur vormden een sterk contrast met de groene omgeving. Niet voor niets werd het huis in Groet al snel bekend als ‘het witte huis’.
Waarom in de collectie
Huis Dijkstra neemt een bijzondere plaats in binnen de collectie van Hendrick de Keyser Monumenten: het was de eerste vakantiewoning in bezit van de vereniging. Het vormde het begin van een bredere ontwikkeling, waarbij inmiddels meer dan 20 vakantiewoningen deel uitmaken van de collectie. Sommige daarvan zijn, net als Huis Dijkstra, oorspronkelijk als vakantiehuis ontworpen, zoals Huis Zonnehoek en De Roode Pan.
Huis Dijkstra is bovendien een gaaf en representatief voorbeeld van het nieuwe bouwen, waarin de idealen van de jaren dertig - eenvoud, functionaliteit, licht, lucht en natuur - samenkomen.
Een huis voor de familie Dijkstra
Het huis werd gebouwd in opdracht van Rients Dijkstra (1902–1970), advocaat en journalist, en zijn echtgenote Netty (1904–1980). Hoewel Rients een grote interesse had in architectuur, koos hij ervoor rechten te studeren in Amsterdam. Hij werkte als advocaat en daarnaast als journalist, onder meer als buitenlandcorrespondent voor De Telegraaf en later voor De Groene Amsterdammer, waarvan hij in 1935 mede-eigenaar werd.
Rients bewoog zich in een kring van intellectuelen, kunstenaars en schrijvers, waartoe ook Merkelbach en Karsten behoorden. Het zomerhuis in Groet werd een ontmoetingsplek voor deze kring. Tijdens de zomermaanden verbleef het gezin hier van mei tot september, terwijl hun kinderen onderwijs kregen van een lokale onderwijzeres.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog raakte het huis beschadigd. Bij het herstel werd het oorspronkelijke kleurenschema aangepast: de lichtgrijze tinten maakten plaats voor groentinten, waardoor het huis meer opging in de omgeving.
Huis Dijkstra vandaag
Huis Dijkstra bleef lange tijd in bezit van de familie. In 1956 nam zoon Tjeerd, inmiddels architect, de zorg voor het huis op zich. Na het overlijden van zijn ouders liet hij het huis renoveren en moderniseren, waarbij onder meer isolatie werd aangebracht en onderdelen werden vernieuwd. Sinds 1984 heeft het huis de status van rijksmonument.
In 2012 droeg Tjeerd Dijkstra het over aan Hendrick de Keyser Monumenten, onder de voorwaarde dat het zijn functie als vakantiehuis zou behouden. Daarmee bleef de oorspronkelijke gedachte achter het huis – een plek voor rust, licht en buitenleven – behouden.
Tegenwoordig is Huis Dijkstra bij Hendrick te huur als vakantiewoning. Wie hier verblijft, ervaart zelf hoe de idealen van het nieuwe bouwen tot leven komen, midden in het groen van Groet.