In het voormalig raadhuis van Kuinre draaide het niet alleen om besturen, maar ook om boter. Op de begane grond werden botervaten gewogen, terwijl een verdieping hoger de burgemeesters en raadsleden vergaderden. Het gebouw uit 1776 herinnert aan de tijd waarin dit kleine Overijsselse dorp een bloeiende handelsplaats was.
Boter bracht Kuinre welvaart
Kuinre was eeuwenlang een zelfstandige heerlijkheid, met een eigen bestuur. Dankzij de ligging aan de rivier de Linde en de verbinding met de Zuiderzee groeide het dorp uit tot een belangrijke handelsplaats. Vanuit het Friese achterland werden turf en zuivelproducten aangevoerd en verder verhandeld.
Vooral de boterhandel bracht Kuinre welvaart. De waag speelde daarin een belangrijke rol: hier werden de botervaten gewogen en de maten en gewichten van handelsgoederen gecontroleerd. Al in de 17de eeuw had Kuinre een gebouw dat dienstdeed als waag én raadhuis. In kleinere plaatsen werden deze twee functies vaker onder één dak samengebracht.
Nieuwbouw in plaats van reparatie
Door de bloeiende boterhandel was het oude raadhuis in de tweede helft van de 18de eeuw aan vernieuwing toe. Aanvankelijk wilde het gemeentebestuur de bestaande waag herstellen. In de bouwrekeningen wordt gesproken over de ‘Ripperraatsie van de ouwe Waage tot Cuynre’. Maar uiteindelijk koos men voor nieuwbouw.
De opdracht ging naar Jan ten Holt, stadsarchitect van Kampen. In het voorjaar van 1776 begon de bouw en nog datzelfde jaar was het nieuwe gebouw gereed. Hoewel het ook als raadhuis diende, werd het vooral gebruikt als boterwaag.
De boterhandel bleef lange tijd belangrijk. In 1836 werd bij de waag nog zo'n 60.000 pond boter verhandeld. Maar door de opkomst van boterfabrieken verloor de waag geleidelijk haar functie. In 1886 werd het laatste vat boter verkocht.
Het gemeentebestuur bleef het gebouw nog bijna een eeuw gebruiken. Pas in 1973 kwam daar een einde aan, toen Kuinre opging in de gemeente IJsselham.
Het torentje met een nog oudere klok
Het raadhuis is een vrijstaand bakstenen gebouw met een hoog schilddak. Boven het dak steekt een opengewerkt klokkentorentje uit, met een wijzerplaat en een luidklok. De klok dateert uit 1683 en is daarmee bijna een eeuw ouder dan het gebouw zelf. Hij werd gegoten door Claude Fremy, die in Amsterdam niet alleen klokken, maar ook kanonnen goot.
De voorgevel heeft een regelmatige indeling, met de hoofdingang precies in het midden. Die ingang kreeg een opvallende houten omlijsting met klassieke zuilen en een rijk versierd bovenlicht. Samen met de dakkapel en het torentje vormt de entree het middelpunt van de gevel.
Oorspronkelijk had de waag deuren aan zowel de voor- als de achterzijde. Zo konden goederen gemakkelijk vanaf de straat én vanaf het water worden aangevoerd.
Boter beneden, bestuur boven
Wie vroeger door de hoofdingang naar binnen stapte, kwam direct in de waag. Waarschijnlijk was dit oorspronkelijk één grote ruimte. De huidige indeling ontstond grotendeels bij latere verbouwingen.
Op de verdieping bevond zich de raadzaal. Die neemt nog altijd het grootste deel van deze verdieping in. De wanden zijn afgewerkt met houten lijstwerk in Lodewijk XV-stijl. Aan één zijde staat een grijsmarmeren schouw, terwijl aan de overkant ingebouwde kasten ruimte boden aan de gemeentelijke administratie.
Naast de raadzaal lag de burgemeesterskamer. Ook hier is het oorspronkelijke 18de-eeuwse lijstwerk bewaard gebleven.
Boven deze vertrekken ligt een grote zolder. Hier is de houten constructie van het klokkentorentje te zien, met onderdelen die nog teruggaan tot de 18de eeuw.
Waarom in de collectie van Hendrick de Keyser
Het voormalige raadhuis van Kuinre is een kenmerkend voorbeeld van een klein 18de-eeuws raadhuis waarin verschillende functies werden gecombineerd. Juist de combinatie van raadhuis en waag, die in kleinere Nederlandse plaatsen vaker voorkwam, maakt het gebouw waardevol voor onze monumentencollectie. Daarnaast is de raadzaal op de verdieping grotendeels in oorspronkelijke staat bewaard gebleven, met 18de-eeuwse betimmering in Lodewijk XV-stijl, een grijsmarmeren schouw en ingebouwde archiefkasten. Elders in het gebouw ging een deel van het oorspronkelijke interieur door verbouwingen verloren.
Toen Kuinre in 1973 zijn zelfstandigheid verloor, kwam er een einde aan de functie als raadhuis. In 1977 werd het gebouw overgedragen aan Hendrick de Keyser Monumenten. Bij de restauratie in 1981 maakten we het geschikt voor bewoning, met behoud van de historische onderdelen. In 1995 werd het lood- en houtwerk van het klokkentorentje grotendeels vernieuwd.
Tegenwoordig wordt het voormalige raadhuis als woning verhuurd.