Huis Van Eysinga

Koningsstraat 13-25
8911 KV Leeuwarden
Bijzonderheden:
Provincie:Friesland
Bouwjaar:1783
Jaar van verwerving:2014
Restauratiejaar:2016
Architect:
Bouwstijl:Lodewijk XVI
Gebouwtype:woonhuis

Museumhuis Van Eysinga

Huis Van Eysinga (foto Arjan Bronkhorst)
Huis Van Eysinga (foto Arjan Bronkhorst)

Het (Museum)huis Van Eysinga in Leeuwarden is een magnifiek herenhuis in Lodewijk XVI-stijl, gebouwd voor Frans Julius Johan van Eysinga, grietman (kantonrechter) van Doniawerstal en lid van Provinciale Staten van Friesland. 

Delen van het pand zijn echter veel ouder: enkele kelders met kruisribgewelven dateren uit de late 16de eeuw.
Van Eysinga erfde in 1773 het pand van zijn grootvader Johan Vegeling van Claerbergen, schrijver, raadsheer, grietman en gedeputeerde.
In 1781 werd het pand met enkele aangrenzende panden verbouwd en samengevoegd tot een L-vormig pand. In 1797 werd het pand op de hoek van de Koningsstraat en de Turfmarkt aangekocht. In 1806 werden de twee panden verbouwd tot een blokvormig pand met kroonlijst en risaliet in een fenomenale Lodewijk XVI-stijl.

Huis Van Eysinga (foto Arjan Bronkhorst)
Huis Van Eysinga (foto Arjan Bronkhorst)

Wie de bouwmeester van het Huis Van Eysinga was, is niet bekend. Wel staat vast dat Leeuwarder ambachtslieden (timmerknecht Pabe Jilderts van de Helm) en kunstenaars (behangselschilder F.C. de Hosson), maar vermoedelijk ook collega's uit Holland de eveneens in Lodewijk XVI-stijl uitgevoerde inrichting van het huis verzorgden.

Huis Van Eysinga (foto Arjan Bronkhorst)
Huis Van Eysinga (foto Arjan Bronkhorst)

In de periode 1895 - 1907 werd het gebouw uitgebreid met enkele naastgelegen panden in neo-renaissancestijl. Het gehele complex heeft de status van rijksmonument. Tot in het 4e kwart van de 19de eeuw was het pand in gebruik als chique woonhuis. 

Leeuwarden Koningsstraat 1 Arjan Bronkhorst HDK 46.0063 a
Leeuwarden Koningsstraat 1 Arjan Bronkhorst HDK 46.0063 a

In 1879 werd het huis verkocht aan het Provinciaal Friesch Genootschap ter Beoefening van Friesche Geschied-, Oudheid- en Taalkunde. In 1881 werd in het Huis Van Eysinga het Fries Museum geopend. 

 

228
228

Eind 19de eeuw werd het museum uitgebreid met de naastgelegen gebouwen aan zowel de Turfmarkt als de Koningsstraat rondom een binnenplaats. In 2013 is het Fries Museum verhuisd naar de nieuwbouw op het Zaailand in Leeuwarden.

De herbestemming wordt gesteund door de BankGiro Loterij, de Ottema-Kingma Stichting en de Provincie Friesland. Het Koninklijk Fries Genootschap speelde een belangrijke rol in de overdracht aan ‘Hendrick de Keyser'.

Het huis is momenteel ingericht als Museumhuis.

Voor meer informatie zie Jaarverslag Vereniging Hendrick de Keyser 96 (2014), pp. 50-73 en Jaarverslag Vereniging Hendrick de Keyser 99 (2017), pp. 27.