vereniging Hendrick de Keyser

Huis Van Eysinga

Koningsstraat 13 - 25
Leeuwarden

  • Provincie:

    Friesland

  • Bouwjaar:

    2de helft 18de eeuw

  • Jaar van verwerving:

    2014

  • Restauratiejaar:

    In uitvoering

  • Bijzonderheden:

    Lodewijk XVI-interieur met stucwerk, behangsels, betimmeringen, schouwen, schoorsteenstukken en spiegels.

  • Bouwstijl:

    Neoclassicisme

  • Gebouwtype:

    Openbaar gebouw

Over het pand

Leeuwarden-Eysingahuis

Het Huis Van Eysinga in Leeuwarden is een magnifiek herenhuis in Lodewijk XVI-stijl, gebouwd voor Frans Julius Johan van Eysinga, grietman (kantonrechter) van Doniawerstal en lid van Provinciale Staten van Friesland.

Familie Eysinga, F.L. Hauck 1787

Delen van het pand zijn echter veel ouder: enkele kelders met kruisribgewelven dateren uit de late 16e eeuw.
Van Eysinga erfde in 1773 het pand van zijn grootvader Johan Vegeling van Claerbergen, schrijver, raadsheer, grietman en gedeputeerde.
In 1781 werd het pand met enkele aangrenzende panden verbouwd en samengevoegd tot een L-vormig pand. In 1797 werd het pand op de hoek van de Koningsstraat en de Turfmarkt aangekocht. In 1806 werden de twee panden verbouwd tot een blokvormig pand met kroonlijst en risaliet in een fenomenale Lodewijk XVI-stijl.

Leeuwarden-Eysingahuis

Wie de bouwmeester van het Huis Van Eysinga was, is niet bekend. Wel staat vast dat Leeuwarder ambachtslieden (timmerknecht Pabe Jilderts van de Helm) en kunstenaars (behangselschilder F.C. de Hosson), maar vermoedelijk ook collega's uit Holland de eveneens in Lodewijk XVI-stijl uitgevoerde inrichting van het huis verzorgden.

Leeuwarden-Eysingahuis

In de periode 1895 - 1907 werd het gebouw uitgebreid met enkele naastgelegen panden in neo-renaissancestijl. Het gehele complex heeft de status van rijksmonument.

Tot in het 4e kwart van de 19de eeuw was het pand in gebruik als chic woonhuis. In 1879 werd het huis verkocht aan het Provinciaal Friesch Genootschap ter Beoefening van Friesche Geschied-, Oudheid- en Taalkunde. In 1881 werd in het Huis Van Eysinga het Fries Museum geopend. Eind 19de eeuw werd het museum uitgebreid met de naastgelegen gebouwen aan zowel de Turfmarkt als de Koningsstraat rondom een binnenplaats. In 2013 is het Fries Museum verhuisd naar de nieuwbouw op het Zaailand in Leeuwarden.

De herbestemming wordt gesteund door de BankGiro Loterij, de Ottema-Kingma Stichting en de Provincie Friesland. Het Koninklijk Fries Genootschap speelde een belangrijke rol in de overdracht aan ‘Hendrick de Keyser'.

Voor meer informatie zie Jaarverslag Vereniging Hendrick de Keyser 96 (2014), pp. 50-73.